Trouw – 25-10-2006

Jonge Fieke wordt non na chat en gebed

door Marc van Dijk 

Brabant is de grootste rooms-katholieke provincie van Nederland. De secularisatie verloopt er iets minder snel dan elders. Trouw peilt het hedendaagse geloof in het land van Philips en Van Gogh. Aflevering 3: De Brabantse Fieke Opdam (19) treedt in.

De negentienjarige Fieke Opdam baalt nu al dat ze voorlopig nog geen habijt mag dragen. Deze zomer trad ze in bij de Karmelietessen van het Goddelijk Hart van Jezus, recht van de havo.

In het klooster in het Limburgse Sittard is ze nu de jongste. En er is momenteel nóg een ’kandidaat-postulant’, kortweg ’kandidaat’, zoals het eerste stadium van het kloosterleven officieel heet.

Die andere nieuweling is zelfs nog jonger, maar zij woont nog niet in het klooster. Ze moet haar atheneum nog afmaken.

Hoe is het zover gekomen? Je kunt het Fieke zelf niet vragen. Een mobiele telefoon heeft ze niet meer. Wie haar een e-mail stuurt, krijgt antwoord van haar begeleidster, zuster Elvira Maria. „Het is nog maar heel pril”, zegt zij. „Fieke is dan wel ingetreden, maar het is heel belangrijk dat ze vrij blijft. Dat ze geen extra druk ervaart door de media. Want dan staan ze ook weer te dringen als het toch niet haar weg zou blijken te zijn.”

Het begon met een ’snuffelstage’ vanuit haar middelbare school. Ze ging een weekje kijken bij de zusters trappistinnen in Berkel-Enschot, ’puur uit interesse’. Op de website van haar klooster schrijft Fieke: „Ik geloofde toen niet eens in God. Hoe kun je nou je hele leven geven aan iets wat niet eens bestaat? Dat was voor mij de grote vraag. Na deze week is mijn leven 180 graden gedraaid. Niet van de ene op de andere dag, langzaam en toch ook heel snel, veranderde alles. ’Iets wat niet eens bestaat’ werd God, Jezus.”

Fieke Opdam, geboren en opgegroeid in het Brabantse Nuland, ging ’op zoek naar haar roeping’. Ze bleef het klooster in Berkel-Enschot bezoeken, om het andere weekend was ze er. In de zomer van 2005 bezocht ze de Wereldjongerendagen in Keulen. Daarna kwam ze voor het eerst een weekend bij de karmelietessen in Sittard. Ze kreeg er ’meer informatie over Jezus en over de Bijbel’. „Alsof er een nieuwe wereld voor je opengaat. Van de ene op de andere week bepaalde God mijn leven. Soms moest ik er bijna van huilen.”

Een jaar later trad ze in. „Jezus heeft nu het lege gaatje in mijn hart helemaal opgevuld”, schrijft ze.

Volgens de zusters is het Gods werk, maar ook zij zullen onmiddellijk toegeven dat in dit verhaal een belangrijke rol is weggelegd voor zuster Elvira Maria. Zij was tot voor kort de jongste van de 43, de laatste die intrad, acht jaar geleden.

Deze ’begeleidster van de jonge roepingen’ werd op het Jeugdjournaal gepresenteerd als ’de hipste non van Nederland’, niet vies van een stevig potje schaatsen of skeeleren. In bepaalde communities op internet, waar rk jongeren met elkaar chatten, staat ze bekend als ’de msn-non’.

„Er is zo ontzettend veel vraag naar Jezus”, zegt zuster Elvira Maria. „Het is een compleet nieuw apostolaat.”

Via het populaire chatprogramma msn houdt de begeleidster van jonge roepingen contact met ’honderden nieuwsgierige jongeren’. „Ik doe dat omdat jongeren zo over allerlei thema’s kunnen praten, waarover ze anders nauwelijks informatie kunnen krijgen. Je moet ze treffen waar ze zijn.”

Ze zoekt ze niet zelf op, zegt ze. „Die kinderen benaderen mij, ze krijgen mijn e-mailadres van andere jongeren, ze zitten allemaal op dezelfde sites.”

Als de zuster eenmaal met een jongere gechat heeft, bewaart ze de gegevens. „Het is een heel gedoe hoor, al die e-mailadressen. Als ze online zijn zet ik ze in een vakje, met een aantekening erbij. Om te onthouden wie wie is, want ze voeren niet hun gewone naam, maar een webnaam als Sunnygirl.”

Ze doet nu zo’n 280 e-mails per maand de deur uit. „Allemaal aan jongeren. En dan heb ik het nog niet eens over de chats.”

Soms stuit ze op onbegrip. „Ouders lezen erover, en zeggen: ’Zie je, ze haalt ze zo binnen’. Maar mensen begrijpen er niets van. Hoeveel tijd het kost om mensen zó te begeleiden dat ze hun plek vinden. Gods wil zoeken is een moeilijke, tijdrovende klus. Het is zo kwetsbaar, zo teer. Het vereist fingerspitzengefühl. Je kunt een roeping niet naar binnen rukken, dat moet God doen.”

Wat betekende Elvira Maria’s fingerspitzengefühl voor Fieke Opdam? „Ik vond haar niet leuk, een overdreven mens. Maar ze praatte veel over Jezus”, zegt Fieke in het Dagblad de Limburger, dat haar vorige maand nog wel kon interviewen.

Fieke’s moeder, Jeanne Opdam, weet ook niet precies hoe het gegaan is, juist het ’msn-gebeuren’ heeft zich buiten haar blikveld afgespeeld.

„Eigenlijk kregen wij het pas te horen toen haar besluit al vaststond”, zegt ze. „Toen zagen we ook pas hoe groot de worsteling was geweest die Fieke had doorgemaakt. En wij maar denken dat ze het zo moeilijk had vanwege haar eindexamen. Ze had het al helemaal afgesloten, ze had al afscheid van ons genomen.”

Fieke, op de website, over haar eerste dag in het klooster: „Vandaag zou ik na het eten afscheid nemen van mijn broertje en zusje Lotte en Paul. Wat echt niet makkelijk was. Maar toch kon ik niet huilen toen ze weggingen, ik voelde gewoon echt dat het goed was.”

En: „Ik heb in dit klooster niet één moeder, nee ik heb er wel 35.”

Natuurlijk wist Jeanne Opdam dat het klooster een steeds prominentere plaats innam in het leven van haar dochter, maar zij en haar man dachten dat Fieke ’rust zocht, of wilde mediteren’. „Het is ineens een heel ander kind. Ze is op zoek naar rust en ruimte voor zichzelf. Van ons heeft ze het niet. Onze hele familie is katholiek, we zijn allemaal gedoopt en met Kerstmis gaan we naar de kerk, of als er een specifieke reden is. Maar mijn man gelooft niet, en ik ben er niet actief in.”

Fieke schrijft: „Alles word ineens werkelijkheid. Je moet je eens voorstellen dat je een tas moet inpakken, maar dan niet alleen voor een week, maar voor altijd. Ja, natuurlijk ben je nog vrij, en je weet dat je nog terugkan naar huis. Maar van binnen is het allang duidelijk, dit is geen korte reis.”

Haar moeder: „Wij zeiden altijd al: Fieke is geen kind voor Nederland. Ze hield wel van uitgaan en is super sociaal. Maar ze kon het niet uitstaan dat mensen per se merkkleding moeten hebben, of een tweede auto. Geen kind van make-up en sieraden. Ze was altijd vol onbegrip over de verdeling van de rijkdom in de wereld. En trouwen, dat zag ze ook nooit voor zich.”

Het enige wat haar ouders echt bezwaarde, was het feit dat Fieke geen vervolgopleiding meer nodig meende te hebben. Dat vonden ze niet verstandig. „Ik heb dat aangekaart bij de generaal-overste van de orde. Zij was het met mij eens. De zusters hebben haar toen ingeschreven voor verpleegkunde. Dat was niet Fieke’s eerste keuze, ik zei: ’Denk eraan, als je iets anders wilt, dan zeg je het aan de overste’. Toen zei Fieke: ’Nee mam, zo werkt het hier niet. Zij hebben iets met mij voor’. Daar had ik niks meer op terug, het is haar keuze.”

Hoe groen ze ook moge zijn, Fieke Opdams toekomstdroom is momenteel glashelder. Op haar website beschrijft ze hoe haar begeleidster Elvira Maria na acht jaar de eeuwige geloften aflegt, de dag nadat Fieke zelf in het klooster was komen wonen. „Niet alleen zij, maar ook wij leefden al maanden naar het moment toe. Het was de eerste keer dat ik zoiets moois mocht meemaken, een eeuwige professie is echt niet zomaar iets! De hele dag was er nog feest, een heel speciale dag. Maar dat ene moment in de kerk was het allermooiste wat ik ooit gezien heb.”

Ze mogen haar e-mailen zo vaak ze willen, Fieke mag niet altijd antwoorden. Eén keer per maand mogen ze bellen. Afgelopen zondag is de familie Opdam haar oudste dochter gaan opzoeken, voor het eerst sinds haar intreden deze zomer. Het bezoek was toegestaan omdat Fieke deze week negentien is geworden.

Jeanne Opdam: „Ineens schoot er door me heen: kind, wat heb ik je gemist. Toen zag ik dat koppie daar tussen die vrouwen. Dat was wel even slikken. Maar ze zag er goed uit, ze is zelfs afgevallen door het sobere en regelmatige leven. En ze straalde. Ze leek me zo gelukkig, dat ik dacht: wat wil ik eigenlijk nog meer?”